Wykonawca testamentu

Jeśli wskazano Cię jako wykonawcę testamentu, przeczytaj testament i ustal, jakiego majątku dotyczy powierzone Ci zadanie. Możesz odmówić przyjęcia funkcji, składając oświadczenie przed sądem albo notariuszem. Informacje opierają się na przepisach Kodeksu cywilnego odczytanych 11 października 2026 r.

Jak powołuje się wykonawcę testamentu

Spadkodawca może wskazać jednego lub kilku wykonawców w testamencie. Wykonawcą może być osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Testament może powierzyć jej zarząd całym spadkiem, jego zorganizowaną częścią albo konkretnym składnikiem majątku. Więcej o sporządzaniu testamentu przeczytasz w poradniku o rodzajach i ważności testamentu.

Jak odmówić przyjęcia funkcji

Jeśli nie chcesz przyjąć obowiązku, złóż oświadczenie przed sądem albo notariuszem. To odrębna czynność od odrzucenia spadku. Różnicę między tymi sprawami i skutki odrzucenia spadku wyjaśnia poradnik o odrzuceniu spadku.

Jakie obowiązki ma wykonawca

Jeżeli testament nie stanowi inaczej, wykonawca zarządza majątkiem spadkowym, spłaca długi, wykonuje zwykłe zapisy i polecenia, a po dziale spadku wydaje majątek spadkobiercom zgodnie z testamentem i ustawą. Więcej o podziale majątku przeczytasz w artykule o dziale spadku.

Testament może osobno powierzyć wykonawcy zarząd przedmiotem zapisu windykacyjnego. W takim przypadku zarząd trwa do chwili, gdy osoba wskazana w zapisie obejmie przedmiot we władanie. Wykonawca powinien go jej wydać; czym różni się zapis windykacyjny od zwykłego, opisuje poradnik o zapisie windykacyjnym.

W sprawach dotyczących zarządu wykonawca może pozywać i być pozywany, a także dochodzić praw należących do spadku i odpowiadać w sprawach o długi spadkowe. Sąd może go zwolnić z funkcji z ważnych powodów.

Jak ustala się wynagrodzenie i koszty

Przepisy nie podają stałej kwoty wynagrodzenia. Wzajemne roszczenia wykonawcy i spadkobierców związane z zarządem ocenia się odpowiednio według zasad odpłatnego zlecenia. Koszty zarządu i wynagrodzenie należą do długów spadkowych.

Czy wykonawca decyduje o pochówku

Funkcja wykonawcy testamentu i prawo pochowania zmarłego to osobne sprawy. Samo powołanie na wykonawcę nie daje automatycznie prawa do pochówku; wykonawca może je mieć z innego tytułu, na przykład jako członek rodziny albo osoba, która dobrowolnie zobowiązała się zorganizować pochówek. Koszty pogrzebu w zakresie odpowiadającym zwyczajom przyjętym w danym środowisku mogą być długiem spadkowym. O tym, jak wola zmarłego wpływa na organizację pochówku, przeczytasz w osobnym poradniku.

Co uporządkować na początku

Zacznij od uważnego przeczytania testamentu i sprawdzenia, czy wskazano w nim jednego, czy kilku wykonawców. Zapisz, czy zakres obejmuje cały spadek, jego zorganizowaną część, konkretny składnik majątku albo przedmiot zapisu windykacyjnego. Te zadania mogą się różnić, więc nie zakładaj, że każde wskazanie oznacza zarząd całym majątkiem.

Przygotuj listę spraw, które wynikają z testamentu: długi spadkowe, zapisy zwykłe, polecenia i składniki, które trzeba wydać określonej osobie. W razie wątpliwości oddziel obowiązki zapisane w testamencie od próśb rodziny. Przechowuj razem korespondencję i rachunki związane z zarządem; pomogą wyjaśnić, jakie czynności zostały wykonane i jakie koszty poniesiono.

Jeśli testament przewiduje kilka osób wykonujących funkcję, uzgodnij, kto kontaktuje się ze spadkobiercami i kto zajmuje się poszczególnymi składnikami. Przy sporze o zakres obowiązków poproś o poradę prawną przed podejmowaniem decyzji o wydaniu majątku. Po dziale spadku przekaż spadkobiercom składniki zgodnie z testamentem i ustawą oraz udokumentuj przekazanie.

Gdy rozważasz odmowę albo rezygnację

Jeżeli nie chcesz przyjąć obowiązku, oświadczenie składa się przed sądem albo notariuszem. Nie zastępuje go rozmowa z rodziną ani samo niepodejmowanie działań. Jeśli funkcję już pełnisz, a jej dalsze wykonywanie jest trudne, sąd może zwolnić wykonawcę z ważnych powodów. Warto zebrać informacje o sytuacji i opisać sądowi, dlaczego prosisz o zwolnienie.

Oświadczenie o odmowie dotyczy wyłącznie obowiązku wykonawcy. Jeśli rozważasz także odrzucenie spadku, to osobna czynność o odrębnych skutkach. W razie niepewności ustal z notariuszem albo prawnikiem, którą decyzję chcesz podjąć i w jakiej formie.