Firma i działalność po śmierci właściciela

Zarząd sukcesyjny pozwala czasowo prowadzić przedsiębiorstwo po śmierci osoby fizycznej, która wykonywała działalność na podstawie wpisu do CEIDG. Dotyczy przedsiębiorstwa w spadku, czyli składników majątku przeznaczonych do prowadzenia działalności w chwili śmierci. Ustawa obejmuje też, w określonych przypadkach, udział przedsiębiorcy w majątku wspólnym wspólników spółki cywilnej.

Jak ustanowić zarząd sukcesyjny

Za życia przedsiębiorca powołuje zarządcę sukcesyjnego, uzyskuje jego zgodę i zgłasza wpis do CEIDG. Powołanie i zgoda muszą mieć formę pisemną pod rygorem nieważności. Jeśli wpis został dokonany za życia, zarząd ustanawia się z chwilą śmierci przedsiębiorcy, o ile akt zgonu wskazuje datę zgonu. Ta reguła nie działa, gdy chwila śmierci została określona w orzeczeniu o stwierdzeniu zgonu albo uznaniu za zmarłego.

Jeśli przedsiębiorca nie powołał zarządcy, uprawnione osoby mogą zrobić to po jego śmierci. Powołanie wymaga aktu notarialnego oraz zgody osób, którym łącznie przysługuje więcej niż 85/100 udziału w przedsiębiorstwie w spadku. Uprawnienie wygasa po dwóch miesiącach od śmierci przedsiębiorcy.

Do czasu ustanowienia zarządcy wskazane w ustawie osoby mogą wykonywać czynności konieczne do zachowania majątku lub możliwości dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa. Szczegółowy krąg uprawnionych opisuje ustawa o zarządzie sukcesyjnym.

Nazwa firmy i wpis w CEIDG

W sprawach związanych z przedsiębiorstwem w spadku zarządca posługuje się dotychczasową firmą przedsiębiorcy z dopiskiem „w spadku”. Zarządca działa we własnym imieniu, ale na rachunek właściciela przedsiębiorstwa w spadku.

Ustawa o CEIDG przewiduje, że bez ustanowionego zarządu sukcesyjnego wpis przedsiębiorcy jest wykreślany po dwóch miesiącach od śmierci albo znalezienia jego zwłok, z zachowaniem ustawowego terminu technicznego na wykreślenie. Jeśli zarząd sukcesyjny został ustanowiony, wpis pozostaje publikowany z oznaczeniem „w spadku”. Odrębny przepis przewiduje wykreślenie po dwóch latach, chyba że sąd zgodził się na dłuższy okres.

Ustawa z 13 marca 2026 r. zmieniająca między innymi ustawę o zarządzie sukcesyjnym oraz przepisy CEIDG weszła w życie w większości po sześciu miesiącach od ogłoszenia. Zmiany art. 9 ustawy o zarządzie sukcesyjnym i wskazanych części art. 30 CEIDG mają wejść w życie 1 listopada 2028 r. Daty dotyczące wpisu CEIDG trzeba więc odczytywać z uwzględnieniem terminu wejścia w życie konkretnej zmiany.

Śmierć wspólnika spółki cywilnej

Rozdział 8 ustawy dotyczy spółki cywilnej. Jeśli umowa zastrzega, że spadkobiercy zmarłego wspólnika wejdą na jego miejsce i ustanowiono zarząd sukcesyjny, prawa spadkobierców wykonuje zarządca. Jeśli umowa nie przewiduje takiego wejścia, spadkobiercy mogą wstąpić do spółki, gdy pozostali wspólnicy wyrażą zgodę. Są to dwa różne przypadki, a przepisy nie obejmują w ten sposób wszystkich rodzajów spółek.

Kiedy zarząd wygasa

Zarząd sukcesyjny wygasa między innymi z upływem dwóch lat od śmierci przedsiębiorcy. Może też wygasnąć wcześniej, gdy jeden spadkobierca albo zapisobierca windykacyjny nabył całe przedsiębiorstwo w spadku i uprawomocniło się stwierdzenie nabycia spadku, zarejestrowano akt poświadczenia dziedziczenia albo wydano europejskie poświadczenie spadkowe.

Z ważnych przyczyn sąd może przedłużyć zarząd przed jego wygaśnięciem, maksymalnie do pięciu lat od śmierci. Pozostałe przesłanki wygaśnięcia określa art. 59 ustawy. Sprawy spadkowe opisują artykuły Akt poświadczenia dziedziczenia, Wspólność majątkowa a śmierć małżonka i Odrzucenie spadku.

Co sprawdzić po śmierci przedsiębiorcy

Najpierw sprawdź w CEIDG, czy przedsiębiorca wskazał zarządcę sukcesyjnego i czy zarządca wyraził zgodę. Jeśli wpis widnieje, ustal, kto prowadzi firmę i jak skontaktuje się z klientami, pracownikami oraz kontrahentami.

Jeśli zarządcy nie powołano za życia, uprawnione osoby powinny szybko ustalić swoje udziały w przedsiębiorstwie w spadku i możliwość zebrania zgody obejmującej łącznie więcej niż 85/100 udziału. Powołanie po śmierci wymaga aktu notarialnego, a uprawnienie wygasa po dwóch miesiącach, dlatego od razu zaznacz ten termin w kalendarzu i zbierz dane współspadkobierców.

W spółce cywilnej sprawdź umowę: jej postanowienia o wejściu spadkobierców i ustanowieniu zarządu sukcesyjnego wpływają na dalsze prowadzenie spółki. Przygotuj dokumenty dotyczące umowy i udziałów oraz skontaktuj się z notariuszem lub prawnikiem, jeśli nie można ich ustalić albo termin się zbliża. Zapisz datę zgonu, dane wskazanego zarządcy i informacje o wpisie CEIDG; przy zmianach przepisów sprawdź, która wersja obowiązuje w dniu podejmowania czynności.