Słownik pojęć

Krótkie wyjaśnienia terminów, które pojawiają się przy formalnościach i organizacji pogrzebu.

A

Akt poświadczenia dziedziczenia: Akt sporządzany przez notariusza na podstawie zgodnych oświadczeń wszystkich osób mogących dziedziczyć. Więcej o haśle
Akt zgonu: Dokument stanu cywilnego sporządzany przez kierownika urzędu stanu cywilnego na podstawie karty zgonu. Więcej o haśle

C

Cesja zasiłku pogrzebowego: Potoczna nazwa upoważnienia na wniosku ZUS Z-12, którym osoba uprawniona pozwala zakładowi pogrzebowemu złożyć wniosek i wskazuje, jaka część zasiłku ma trafić na konto firmy. Więcej o haśle
Chłodnia: Pomieszczenie lub urządzenie chłodnicze do przechowywania zwłok, np. w szpitalu albo w domu przedpogrzebowym. Więcej o haśle
Choroba zakaźna: W prawie pogrzebowym choroba z wykazu ministra, przy której obowiązują szczególne zasady: zgon zgłasza się w ciągu 24 godzin, zwłoki chowa na najbliższym cmentarzu w ciągu 24 godzin, a pozwoleń na przewóz i ekshumacji na prośbę rodziny nie wydaje się przed upływem 2 lat od zgonu. Więcej o haśle
Cmentarz komunalny: Cmentarz utrzymywany i zarządzany przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, na którego terenie leży. Więcej o haśle
Cmentarz wyznaniowy: Cmentarz utrzymywany i zarządzany przez związek wyznaniowy, np. parafię. Więcej o haśle

D

Dług spadkowy: Zobowiązanie obciążające spadek, za które odpowiadają spadkobiercy, np. długi zmarłego i koszty pogrzebu w zakresie przyjętym zwyczajowo w danym środowisku. Więcej o haśle
Dochowanie: Pochowanie kolejnej osoby w istniejącym grobie. Więcej o haśle
Dom przedpogrzebowy: Budynek, który zgodnie z ustawą o cmentarzach (zamiennie z kostnicą) powinien być na każdym cmentarzu. Więcej o haśle
Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci: Pisemne polecenie posiadacza rachunku oszczędnościowego, oszczędnościowo-rozliczeniowego lub lokaty, aby bank po jego śmierci wypłacił środki małżonkowi, wstępnym, zstępnym lub rodzeństwu. Więcej o haśle
Dział spadku: Podział majątku odziedziczonego przez kilku spadkobierców, kończący ich wspólność. Więcej o haśle

E

Ekshumacja: Wydobycie zwłok lub szczątków z grobu, np. w celu przeniesienia na inny cmentarz. Więcej o haśle
Europejskie poświadczenie spadkowe: Dokument z rozporządzenia UE nr 650/2012 wydawany do użycia w innym państwie członkowskim, np. do wykazania statusu spadkobiercy i udziałów albo uprawnienia do wykonania testamentu. Więcej o haśle

G

Grób murowany: Jedna z form pochowania zwłok wymienionych w ustawie o cmentarzach, obok grobu ziemnego, katakumb i kolumbarium. Więcej o haśle
Grób rodzinny: W rozporządzeniu o cmentarzach miejsce przeznaczone na co najmniej dwie trumny lub urny. Więcej o haśle
Grób ziemny: Grób wykopany w ziemi, jedna z form pochowania zwłok wymienionych w ustawie o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Więcej o haśle

K

Karawan: Potoczna nazwa specjalnego pojazdu do przewozu zwłok. Więcej o haśle
Karta zgonu: Dokument wystawiany przez lekarza, który stwierdził zgon. Więcej o haśle
Katakumby: Według rozporządzenia z 7 marca 2008 r. pomieszczenie z niszami w ścianie przeznaczone do pochówku zwłok. Więcej o haśle
Klepsydra: Kartka albo mały plakat z zawiadomieniem o śmierci, wywieszany na tablicy lub drzwiach. Więcej o haśle
Kolumbarium: Ściana lub budowla z niszami przeznaczonymi do składania urn z prochami. Więcej o haśle
Kostnica: Pomieszczenie do przechowywania zwłok do czasu pochowania, wymienione w ustawie o cmentarzach zamiennie z domem przedpogrzebowym. Więcej o haśle
Kremacja: Spopielenie zwłok w krematorium, po którym placówka wydaje urnę z prochami i własny dokument. Więcej o haśle
Krematorium: Placówka, w której przeprowadza się spopielenie zwłok. Więcej o haśle
Kurator spadku: Osoba ustanowiona przez sąd, gdy trzeba zabezpieczyć spadek do czasu jego objęcia, np. przy nieznanych spadkobiercach. Ustala, kto dziedziczy, zawiadamia spadkobierców i zarządza majątkiem pod nadzorem sądu; przedsiębiorstwo objęte zarządem sukcesyjnym jest wyłączone spod jego zarządu.

L

Laissez-passer: Dokument przewozu zwłok przewidziany w porozumieniu strasburskim, stosowany między państwami-stronami tego porozumienia. Nie obejmuje międzynarodowego przewozu prochów; przy sprowadzeniu zwłok do pochówku w Polsce nadal potrzebne są pozwolenie starosty i zaświadczenie konsula.

M

Msze gregoriańskie: Seria trzydziestu Mszy odprawianych za jednego zmarłego przez kolejne dni. Więcej o haśle

N

Nekrolog: Zawiadomienie o śmierci, zwykle z informacją o dacie i miejscu pogrzebu, publikowane w prasie, internecie lub wywieszane w okolicy zamieszkania zmarłego. Więcej o haśle

O

Odpis skrócony aktu zgonu: Dokument z urzędu stanu cywilnego potwierdzający treść aktu zgonu. Więcej o haśle
Odprawa pośmiertna: Świadczenie wypłacane przez pracodawcę rodzinie pracownika zmarłego w czasie trwania stosunku pracy. Więcej o haśle
Odrzucenie spadku: Oświadczenie składane przed sądem albo notariuszem w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania. Więcej o haśle
Opłata za grób: Kwota za miejsce pochówku ustalana w taryfie konkretnego cmentarza, a nie w ustawie. Więcej o haśle

P

Pełnomocnictwo: Umocowanie innej osoby do działania w cudzym imieniu, które co do zasady wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że z uzasadnionych przyczyn zastrzeżono inaczej. Więcej o haśle
Pogrzeb urnowy: Pochówek prochów po kremacji: urnę składa się w grobie ziemnym lub murowanym albo w niszy kolumbarium. Więcej o haśle
Pozwolenie starosty: Dokument wymagany do sprowadzenia zwłok lub prochów z zagranicy w celu pochowania w Polsce, wydawany przez starostę miejsca pochówku po porozumieniu z inspektorem sanitarnym. Więcej o haśle
Prawo pochowania: Uprawnienie z art. 10 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, które ma najbliższa pozostała rodzina: małżonek, zstępni, wstępni, krewni boczni do 4. stopnia i powinowaci w linii prostej do 1. stopnia, a także m.in. osoby, które dobrowolnie się zobowiążą. Więcej o haśle
Prosektorium: Pomieszczenie (zwykle w szpitalu lub zakładzie medycyny sądowej), w którym przechowuje się zwłoki i przeprowadza sekcje. Więcej o haśle
Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza: Sposób przyjęcia spadku, przy którym spadkobierca odpowiada za długi spadkowe tylko do wartości aktywów ustalonej w wykazie lub spisie inwentarza. Więcej o haśle

R

Renta rodzinna: Świadczenie z ZUS lub KRUS dla uprawnionych członków rodziny osoby, która miała prawo do emerytury lub renty albo spełniała warunki do nich. Więcej o haśle

S

Sekcja zwłok: Badanie zwłok pacjenta po śmierci w szpitalu, przeciw któremu sprzeciw może zgłosić sam pacjent za życia albo jego przedstawiciel ustawowy, z wyjątkami w ustawie. Więcej o haśle
Spadek: Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, które z chwilą jego śmierci przechodzą na spadkobierców. Więcej o haśle
Stwierdzenie nabycia spadku: Postanowienie sądu potwierdzające, kto i w jakich udziałach dziedziczy. Więcej o haśle

Ś

Świadectwo kremacji: Dokument, który niektóre krematoria wydają rodzinie po spopieleniu; inne placówki nazywają go protokołem kremacji. Więcej o haśle

T

Testament: Jedyny sposób rozrządzenia majątkiem na wypadek śmierci. Więcej o haśle

U

Umowa o dożywocie: Umowa, w której zbywca przenosi własność nieruchomości na nabywcę w zamian za dożywotnie utrzymanie. Więcej o haśle
Umowa przedpogrzebowa: Umowa z zakładem pogrzebowym o własny przyszły pogrzeb, zwykle z przedpłatą. Więcej o haśle
Urlop okolicznościowy: Potoczna nazwa płatnego zwolnienia od pracy z powodu zgonu i pogrzebu bliskiej osoby. Więcej o haśle
Urna: Pojemnik na prochy po kremacji. Więcej o haśle
Urząd stanu cywilnego: Urząd, w którym zgłasza się zgon na podstawie karty zgonu i w którym kierownik sporządza akt zgonu. Więcej o haśle

W

Wieniec: Zwykle kolista kompozycja kwiatów składana przy trumnie lub na grobie, często z szarfą, czyli wstęgą z napisem. Więcej o haśle
Wydziedziczenie: Pozbawienie w testamencie zstępnych, małżonka lub rodziców prawa do zachowku, dopuszczalne tylko z przyczyn wymienionych w art. 1008 Kodeksu cywilnego, które powinny wynikać z treści testamentu. Więcej o haśle
Wykonawca testamentu: Osoba powołana przez spadkodawcę w testamencie, która — jeśli testament nie stanowi inaczej — zarządza majątkiem spadkowym, spłaca długi spadkowe i wydaje spadkobiercom majątek po dziale. Więcej o haśle
Wypominki: Nabożeństwo za zmarłych, podczas którego odczytuje się ich imiona i nazwiska, a następnie odmawia modlitwy. Odbywają się w oktawie Wszystkich Świętych lub w innych okresach roku, jednorazowo albo np. przez cały rok; termin i sposób zgłoszenia ustala parafia.

Z

Zachowek: Roszczenie pieniężne zstępnych, małżonka i rodziców zmarłego, którzy dziedziczyliby z ustawy, a nie otrzymali należnej wartości. Więcej o haśle
Zapis windykacyjny: Postanowienie testamentu sporządzonego w formie aktu notarialnego, na mocy którego oznaczona osoba nabywa konkretny składnik majątku z chwilą śmierci spadkodawcy. Więcej o haśle
Zarząd sukcesyjny: Czasowe prowadzenie przedsiębiorstwa osoby wpisanej do CEIDG po jej śmierci przez zarządcę sukcesyjnego. Więcej o haśle
Zasiłek celowy na pogrzeb: Świadczenie z pomocy społecznej, które gmina może przyznać osobie pokrywającej udokumentowane koszty pogrzebu, gdy nie przysługuje zasiłek pogrzebowy albo koszty są nadzwyczajne. Przyznaje się je niezależnie od dochodu, decyzją po wywiadzie środowiskowym; nie jest automatyczne i nie ma stałej kwoty.
Zasiłek pogrzebowy: Jednorazowe świadczenie z ZUS lub KRUS dla osoby, która pokryła koszty pogrzebu. Więcej o haśle
Zezwolenie prokuratora: Dokument wymagany do pochowania zwłok obok karty zgonu, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że przyczyną zgonu było przestępstwo. Więcej o haśle
Zgłoszenie zgonu: Złożenie karty zgonu w urzędzie stanu cywilnego miejsca śmierci lub znalezienia zwłok, zwykle w ciągu 3 dni od jej sporządzenia, a przy chorobie zakaźnej w ciągu 24 godzin od zgonu. Więcej o haśle
Zrzeczenie się dziedziczenia: Umowa w formie aktu notarialnego, którą spadkobierca ustawowy zawiera z przyszłym spadkodawcą za jego życia. Więcej o haśle