Konto bankowe po śmierci właściciela

Jeśli organizujesz pogrzeb i poniosłeś jego koszty, bank może wypłacić udokumentowaną kwotę bezpośrednio z określonych rachunków zmarłego. Inaczej działa pisemna dyspozycja na wypadek śmierci, a jeszcze inaczej wypłata pozostałego salda spadkobiercom. Najpierw ustal rodzaj rachunku i podstawę wypłaty; te zasady nie obejmują każdego produktu finansowego.

Kiedy bank zwraca koszty pogrzebu

Prawo bankowe obejmuje trzy rodzaje rachunków: oszczędnościowy, oszczędnościowo-rozliczeniowy oraz rachunek terminowej lokaty oszczędnościowej. Osoba, która poniosła koszty pogrzebu, przedstawia bankowi rachunki dokumentujące ich wysokość. Wypłata nie może przekroczyć kosztów urządzenia pogrzebu zgodnych ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku. Wypłacona w ten sposób kwota nie wchodzi do spadku.

To odrębna wypłata od zasiłku pogrzebowego. Bank rozpatruje ją na podstawie rachunków poniesionych przez konkretną osobę, a nie samego pokrewieństwa. Zasady zasiłku i dokumentów po śmierci omawiamy osobno w poradniku kogo powiadomić po śmierci.

Prawo bankowe reguluje też zwrot wpłat świadczeń lub uposażeń, które nie przysługiwały za okres po śmierci. Wniosek składa właściwy organ, podając kwotę i rachunki. Jeżeli bank wcześniej wypłacił środki i nie może zwrócić ich w całości, w ciągu 30 dni od otrzymania wniosku informuje organ i wskazuje osoby, które pobrały wypłatę. To obowiązek banku i organu, a nie formalność, którą rodzina załatwia za nich.

Jak działa dyspozycja na wypadek śmierci

Posiadacz jednego z wymienionych rachunków może na piśmie polecić bankowi wypłatę określonej kwoty po swojej śmierci. Uprawnionymi mogą być małżonek, wstępni, zstępni i rodzeństwo. Dyspozycję można zmienić lub odwołać na piśmie. Bank wypłaca środki wskazanym bliskim na jej podstawie; pozostały majątek rozlicza się w postępowaniu spadkowym.

Łączna wypłata z dyspozycji nie może być wyższa niż dwudziestokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez nagród z zysku, ogłaszanego za ostatni miesiąc przed śmiercią. Gdy kilka dyspozycji przekracza limit, późniejsza ma pierwszeństwo; osoba, która otrzymała środki z naruszeniem tej kolejności, zwraca je spadkobiercom. Wypłacona kwota nie wchodzi do spadku. Bank po uzyskaniu informacji o śmierci zawiadamia wskazane osoby o możliwości wypłaty.

Rachunek wspólny a spadek

Rachunek wspólny to rachunek prowadzony dla kilku posiadaczy. Zasadniczo każdy ze współposiadaczy może samodzielnie dysponować środkami, chyba że umowa stanowi inaczej. Umowa rachunku określa, jak współposiadacze dysponują pieniędzmi; dziedziczenie środków po zmarłym ustala się osobno.

Prawo bankowe wyłącza z rachunku wspólnego wskazane przepisy o zwrocie kosztów pogrzebu, dyspozycji na wypadek śmierci oraz rozwiązaniu rachunku po śmierci. Rachunek rodzinny jest odrębną kategorią i nie jest rachunkiem wspólnym w rozumieniu tego wyłączenia. Jeśli nie wiesz, jaki typ rachunku prowadzono, sprawdź umowę albo zapytaj bank.

Umowa rachunku osoby fizycznej niezwiązanego z działalnością gospodarczą rozwiązuje się z dniem śmierci albo po 10 latach od ostatniej dyspozycji dotyczącej rachunku, z wyjątkami dla określonych umów na czas dłuższy. Po rozwiązaniu uważa się ją za wiążącą do wypłaty środków osobie mającej do nich tytuł prawny, poza sytuacją, gdy saldo nie przekracza umownej kwoty minimalnej. Po pięciu latach od ostatniej dyspozycji bank ma obowiązek wystąpić o dane z rejestru PESEL pozwalające ustalić, czy posiadacz żyje. Są to terminy dotyczące banku i umowy, a nie termin, w którym rodzina musi odebrać pieniądze.

Dokumenty spadkobiercy

Pozostałe prawa majątkowe co do zasady podlegają dziedziczeniu. Wobec osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku, spadkobierca wykazuje swoje prawa stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. To odrębna ścieżka od przedstawienia rachunków za pogrzeb i od dyspozycji złożonej wcześniej przez posiadacza. Więcej o formalnym potwierdzeniu spadku wyjaśnia poradnik akt poświadczenia dziedziczenia.

Opisane reguły dotyczą rachunków bankowych wskazanych w Prawie bankowym. Nie należy przenosić ich automatycznie na SKOK, IKE, IKZE, rachunek maklerski, polisę ani inne produkty. Rachunek przedsiębiorcy, rachunek powierniczy i rachunek wspólny również mają własne zasady.

Przy rozmowie z bankiem rozdziel trzy pytania: czy przedstawiasz rachunki za własne koszty pogrzebu, czy zmarły zostawił dyspozycję, czy występujesz jako spadkobierca. Każda ścieżka ma inne dokumenty i krąg osób. Jeśli nie wiesz, jak bank sklasyfikował rachunek, poproś o wskazanie typu umowy i podstawy, na jakiej może przyjąć wniosek. Nie zakładaj, że zamknięcie rachunku oznacza natychmiastowy przelew ani że współposiadacz ma status spadkobiercy. Zasady dziedziczenia pozostałego majątku omawia spadek po zmarłym.

Rachunki firmowe i powiernicze

Rachunek związany z działalnością gospodarczą ma inną ścieżkę niż prywatne konto. Jeśli po śmierci przedsiębiorcy ustanowiono zarząd sukcesyjny, bank prowadzi rachunek do wygaśnięcia zarządu, a zarządca sukcesyjny wykonuje wskazane czynności. Przepisy o 10-letnim terminie i wyszukiwaniu posiadacza w rejestrze PESEL nie obejmują takiego rachunku w ten sam sposób.

Rachunek powierniczy również wymaga oddzielnego sprawdzenia: przechowywane na nim środki zostały powierzone przez osobę trzecią. Przywołane Prawo bankowe stanowi, że środki te nie wchodzą do spadku, jeśli powierzenie nastąpiło w wykonaniu umowy z datą pewną. Nie stosuj do tych przypadków automatycznie zasad zwrotu kosztów pogrzebu lub dyspozycji na wypadek śmierci. Jeśli nie wiesz, czy rachunek był prywatny, firmowy, wspólny czy powierniczy, poproś bank o wskazanie rodzaju umowy.