Mieszkanie po zmarłym

Po śmierci bliskiej osoby sprawdź, czy lokal był własnością, mieszkaniem spółdzielczym czy najmem. Te tytuły mają różne skutki i terminy. Zacznij od aktu własności, umowy najmu albo dokumentów spółdzielni, a potem skontaktuj się z właściwym podmiotem.

Własność i spółdzielcze prawo własnościowe

Własność lokalu przechodzi na spadkobierców w chwili śmierci, zgodnie z zasadami dziedziczenia. Samo potwierdzenie spadku w sądzie albo u notariusza jest osobnym krokiem. O kolejności działań przeczytasz w poradniku Spadek po zmarłym.

Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest zbywalne i dziedziczne. Jeśli przechodzi na kilku spadkobierców, powinni w ciągu roku od otwarcia spadku wyznaczyć spośród siebie pełnomocnika do czynności związanych z prawem. Zapytaj spółdzielnię o wymagane dokumenty i sposób zgłoszenia.

Spółdzielcze lokatorskie prawo

Lokatorskie prawo samo nie przechodzi na spadkobierców. Jeśli przysługiwało obojgu małżonkom, po śmierci jednego przypada drugiemu, a dziedziczenie wkładu mieszkaniowego pozostaje odrębną kwestią.

Gdy prawo wygasło w następstwie śmierci członka spółdzielni, osoby bliskie mogą zgłosić roszczenie o zawarcie umowy. Aby je zachować, trzeba w ciągu roku złożyć pisemne zapewnienie o gotowości zawarcia umowy. Jeśli zgłasza się kilka osób, spór może rozstrzygnąć sąd; po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu wyboru może dokonać spółdzielnia. Poproś ją szybko o informację, kiedy upływa termin i jakie dokumenty są potrzebne.

Najem po śmierci najemcy

W stosunek najmu mogą wstąpić: małżonek, który nie był współnajemcą, dzieci najemcy i jego małżonka, osoby, wobec których najemca miał obowiązek alimentacyjny, oraz osoba pozostająca z nim faktycznie we wspólnym pożyciu. Każda z tych osób musi stale mieszkać z najemcą w lokalu do chwili śmierci. Jeśli takich osób nie ma, najem wygasa.

Sprawdź umowę i skontaktuj się z wynajmującym. Warunki czynszu wynikają z umowy; przy umowie bezterminowej z czynszem płatnym co miesiąc kodeks przewiduje wypowiedzenie z określonym wyprzedzeniem.

Hipoteka, opłaty i trzy miesiące

Śmierć właściciela nie usuwa automatycznie hipoteki. Wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z obciążonej nieruchomości, a hipoteka może obciążać także spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Zasady odpowiedzialności spadkobierców za długi są osobne; sprawdź też poradnik Długi spadkowe. Nabycie może wiązać się również z podatkiem; podstawowe terminy opisuje Podatek od spadków i darowizn.

Opłaty spółdzielcze wnosi się co miesiąc z góry, co do zasady do 10. dnia miesiąca; statut może przewidywać późniejszy termin. Najemca płaci czynsz w terminie określonym umową. Odpowiedzialność za opłaty może obejmować także niektóre pełnoletnie osoby mieszkające w lokalu lub faktycznie z niego korzystające, w granicach przewidzianych w ustawie.

Małżonek i inne osoby bliskie, które mieszkały ze zmarłym, mogą przez trzy miesiące od otwarcia spadku korzystać z mieszkania i urządzenia domowego w dotychczasowym zakresie. To inny okres niż trzy miesiące na opróżnienie lokalu po wygaśnięciu spółdzielczego prawa. Przy najmie miesięczny termin wypowiedzenia liczy się według warunków umowy i kodeksu. Jeśli otrzymasz wezwanie do opróżnienia lokalu, sprawdź, z którego tytułu wynika termin.

Zbierz dokumenty i wykonaj kroki dla swojego tytułu do lokalu

Przygotuj akt zgonu, dokument własności albo umowę najmu, pisma ze spółdzielni, numer księgi wieczystej oraz ostatnie rachunki i korespondencję o opłatach. Ustal, kto figuruje jako właściciel, najemca lub członek spółdzielni. Samo wspólne mieszkanie ze zmarłym nie oznacza dziedziczenia własności, a zasady najmu i lokatorskiego prawa są odrębne.

Zgłoś śmierć wynajmującemu lub spółdzielni. Poproś o aktualne saldo, listę wymaganych formalności i informację, na kogo mają być wystawiane bieżące opłaty. Zachowaj rachunki i potwierdzenia wpłat; nie wstrzymuj płatności wyłącznie dlatego, że trwa sprawa spadkowa. Gdy nie wiadomo, kto odpowiada za konkretną należność, poproś właściwy podmiot o wyjaśnienie i zachowaj jego odpowiedź.

Własność lub spółdzielcze prawo własnościowe

Sprawdź księgę wieczystą, warunki kredytu i ewentualne zaległe raty, a z bankiem ustal bieżące dane do kontaktu. Jeśli jest kilku spadkobierców, uzgodnijcie, kto płaci rachunki i przechowuje klucze; zanotujcie też odczyty liczników i stan wyposażenia. Przed wynajmem lub sprzedażą sprawdźcie, kto może podpisać umowę i jakie zgody są potrzebne. Ustalenia dotyczące bieżącego korzystania z lokalu nie zastępują formalnego działu spadku.

Spółdzielcze lokatorskie prawo

Jeśli prawo wygasło po śmierci członka spółdzielni, osoba uprawniona powinna w ciągu roku od dnia śmierci złożyć pisemne zapewnienie o gotowości zawarcia umowy. Poproś spółdzielnię o potwierdzenie dokładnej daty upływu terminu, wymaganych załączników i odbioru pisma. Gdy roszczenie zgłasza kilka osób, ustalcie szybko sposób prowadzenia korespondencji; spór może wymagać rozstrzygnięcia przez sąd.

Najem

Ustal, kto stale mieszkał z najemcą w lokalu do chwili jego śmierci i czy należy do kategorii osób wstępujących w najem. Jeśli wynajmujący poprosi o potwierdzenie wspólnego zamieszkiwania, przygotuj dokumenty i poproś o wskazanie, jakie informacje są potrzebne. Ustal też saldo, termin bieżących płatności i sposób rozliczenia lokalu, jeśli nikt nie wstępuje w najem. Nie przekazuj kluczy ani nie podpisuj wypowiedzenia, zanim nie wyjaśnisz, jaki tytuł prawny przysługuje osobom mieszkającym w lokalu.