Ubranie dla zmarłego — co przygotować

Ustawa o cmentarzach nie wymaga określonego ubrania, koloru ani całunu dla osoby zmarłej. Jeśli rodzina chce przygotować własny strój, może uzgodnić to z zakładem pogrzebowym. Zasady wspólnot religijnych są odrębne od przepisów państwowych.

Co mówią przepisy

Zwrot „godność należna zmarłemu” pojawia się w ustawie przy przekazywaniu zwłok do celów naukowych, postępowaniu ze zwłokami osób zmarłych w zakładzie karnym lub areszcie oraz ze zwłokami cudzoziemców w strzeżonych ośrodkach i aresztach dla cudzoziemców. Nie jest to przepis określający strój pogrzebowy.

Rozporządzenie o postępowaniu ze zwłokami wspomina o ubraniu w szczególnych sytuacjach sanitarnych. Przy chorobie zakaźnej spoza wykazu, która powoduje obowiązek przymusowej hospitalizacji, pozwala dotykać zwłok przy obmyciu, ubraniu i ułożeniu w trumnie. Przy chorobie wywołanej wirusem SARS-CoV-2 zaleca unikanie ubierania do pochówku; zwłoki umieszcza się w szczelnym worku razem z ubraniem lub okryciem szpitalnym. Przy tych czynnościach rozporządzenie wskazuje pracowników szpitala albo odpowiednio przeszkolone osoby z zakładu pogrzebowego, zależnie od miejsca zgonu.

Odzież, którą zmarły miał na sobie w szpitalu, nie jest strojem określonym przez ustawę o cmentarzach. Zasady odbioru rzeczy i ciała opisuje hasło Śmierć w szpitalu.

Całun i strój religijny

Gmina Wyznaniowa Żydowska w Poznaniu opisuje prosty, płócienny całun i prosty strój. Transkrypcja Muzeum POLIN nazywa białą pośmiertną szatę tachrichim. Kafan jest elementem pogrzebu muzułmańskiego. Są to zasady religijne, nie wymagania ustawy; więcej znajdziesz w hasłach Pogrzeb żydowski i Pogrzeb muzułmański.

Po sekcji zwłok ustawa o cmentarzach ani przywołane rozporządzenie nie wskazują, czy należy założyć własne ubranie. Sekcję omawia hasło Sekcja zwłok. Warunki kremacji opisuje hasło Jak przebiega kremacja.

Jak uzgodnić strój

Zanim przyniesiesz ubranie, skontaktuj się z zakładem pogrzebowym albo placówką, która opiekuje się ciałem. Ustal, kto wykonuje przygotowanie, kiedy i gdzie przekazać rzeczy oraz czy rodzina może wskazać konkretny zestaw. Jeśli zmarły przebywał w szpitalu, zapytaj osobno o odbiór rzeczy osobistych i o przygotowanie do pochówku — odzież szpitalna, własne ubranie i strój wybrany na ceremonię to różne sprawy.

Wybierz komplet zgodny z życzeniem zmarłego i oczekiwaniami najbliższej rodziny. Możesz przekazać koszulę lub bluzkę, spodnie albo spódnicę, bieliznę i skarpety, ale najpierw potwierdź z zakładem, co jest potrzebne i w jakiej formie. Jeśli ważny jest strój religijny, przekaż osobie przygotowującej ciało nazwę wspólnoty lub kontakt do jej przedstawiciela, a szczegóły obrzędu ustal z rodziną.

Przy planowanej kremacji zapytaj krematorium lub zakład, czy wybrany strój i przekazywane przedmioty mogą znaleźć się przy ciele podczas spopielenia. Nie zakładaj, że przedmioty przekazane na ceremonię zostaną później zwrócone. Jeśli bliscy nie są zgodni co do stroju, ustalcie decyzję przed przekazaniem rzeczy i przekażcie ją jednej osobie odpowiedzialnej za kontakt z zakładem.

Przy chorobie zakaźnej sposób postępowania może zależeć od przepisów sanitarnych. Poinformuj zakład o znanych zaleceniach placówki i poproś o jasną instrukcję, co rodzina może przygotować, a co wykonają pracownicy. Nie przekazuj odzieży bez ustalenia jej odbioru i wykorzystania.

Gdy rodzina ma różne oczekiwania

Wybór stroju bywa związany z życzeniem zmarłego, rodzinną tradycją albo charakterem ceremonii. Zamiast przekazywać kilka zestawów do wyboru osobie przygotowującej ciało, uzgodnij jedną decyzję z najbliższymi i przekaż ją wskazanemu członkowi rodziny. Jeśli zmarły należał do wspólnoty religijnej, zapytaj jej przedstawiciela o zwyczaj, a następnie potwierdź z zakładem, czy da się go uwzględnić w planowanym pochówku.

Przy przekazywaniu ubrania opisz każdy element i sposób kontaktu w razie wątpliwości. Zapytaj, czy potrzebne są dodatkowe rzeczy do przygotowania ciała i czy można przekazać pamiątkę lub przedmiot osobisty. Nie wkładaj do odzieży wartościowych rzeczy bez uzgodnienia, kto będzie za nie odpowiadał i czy mogą pozostać przy zmarłym. Jeśli przedmiot ma znaczenie rodzinne, ustal z góry, czy zostanie oddany po ceremonii.

Po uzgodnieniu stroju potwierdź, że rodzina nie musi przyjeżdżać ponownie ani dostarczać brakujących rzeczy. Zachowaj dane osoby, która przyjęła ubranie, i zanotuj ustalenia. Jeśli plan zmieni się z powodu zaleceń sanitarnych lub wymagań krematorium, poproś o wyjaśnienie i przekaż je pozostałym bliskim, aby decyzja była wspólna.

Przygotuj zestaw w sposób ułatwiający jego przekazanie: włóż elementy do jednej torby i opisz, do kogo należą oraz na którą ceremonię są przeznaczone. Dołącz numer telefonu osoby, która podejmuje decyzje. Zakład może wskazać, że potrzebuje tylko części zestawu albo innego sposobu przekazania; zanotuj tę odpowiedź i przekaż ją rodzinie.

Jeżeli bliscy chcą zachować ubranie jako pamiątkę albo przekazać je na konkretną ceremonię, powiedz o tym przed przygotowaniem ciała. W razie wątpliwości zapytaj, kiedy można zobaczyć zmarłego i czy rodzina może jeszcze wprowadzić zmianę. Dostępność i zasady zależą od placówki, więc termin ustal z osobą prowadzącą sprawę.