Pochówek przy chorobie zakaźnej

Sposób postępowania zależy od tego, czy choroba znajduje się w wykazie ministra zdrowia. Szczególny termin pochówku, worek na trumnę i zakaz gromadzenia się w pomieszczeniu dotyczą chorób z tego wykazu. Przy innych chorobach zakaźnych obowiązują inne zasady.

Choroby z wykazu ministra zdrowia

Przy chorobach z wykazu ministra zdrowia obowiązuje szczególny tryb: po stwierdzeniu zgonu zwłoki trzeba natychmiast usunąć z mieszkania i pochować na najbliższym cmentarzu w ciągu 24 godzin od zgonu. Wykaz obejmuje:

• cholerę;
• dur wysypkowy i inne riketsjozy;
• dżumę;
• gorączkę powrotną;
• nagminne porażenie dziecięce;
• nosaciznę;
• trąd;
• wąglik;
• wściekliznę;
• żółtą gorączkę i inne wirusowe gorączki krwotoczne.

Przy tych chorobach § 4 rozporządzenia nakazuje niezwłocznie owinąć zwłoki płótnem nasyconym płynem dezynfekcyjnym, umieścić je w trumnie, szczelnie ją zamknąć i zdezynfekować na zewnątrz. Na trumnę zakłada się odporny na uszkodzenia, nieprzepuszczalny worek foliowy. Zwłoki przewozi się bezpośrednio z miejsca zgonu na cmentarz. Po dostarczeniu trumny worek zdejmuje się i spala.

Dno trumny wykłada się pięciocentymetrową warstwą substancji płynochłonnej. § 4 nie wymaga wkładu metalowego: blacha lub trumna metalowa są wymagane przy wywozie za granicę. Przy przewozie krajowym na odległość ponad 60 km odrębny przepis wymaga szczelnej trumny drewnianej i jej opieczętowania przez inspektora sanitarnego. Odkaża się też pomieszczenie, przedmioty, z którymi zmarły miał kontakt, oraz środek transportu. W pomieszczeniu ze zwłokami obowiązuje zakaz gromadzenia się. Dotyk ogranicza się do czynności koniecznych przy przygotowaniu i przewozie, a na cmentarzu można uczestniczyć w pochówku.

Inne choroby zakaźne i COVID-19

§ 5 rozporządzenia dotyczy choroby zakaźnej spoza wykazu, jeśli wiąże się z obowiązkiem przymusowej hospitalizacji. W takim przypadku trzeba zastosować pięciocentymetrową warstwę substancji płynochłonnej oraz odkazić pomieszczenie, przedmioty i środek transportu. Dotykanie zwłok ogranicza się do obmycia płynem dezynfekcyjnym, ubrania i ułożenia ich w trumnie. Trumnę zamyka się szczelnie i dezynfekuje na zewnątrz. Przenoszenie i przewożenie zwłok w otwartej trumnie jest zabronione, a po zamknięciu wieka trumny nie otwiera się poza wskazanym w rozporządzeniu wyjątkiem w krematorium. Ten paragraf nie przewiduje worka z § 4, bezpośredniego przewozu na cmentarz ani pochówku w ciągu 24 godzin.

Załącznik do rozporządzenia osobno opisuje zwłoki osób zmarłych na COVID-19. Nakazuje odstąpić od standardowego mycia, a jeśli jest konieczne — zachować szczególną ostrożność; zaleca też unikać ubierania zwłok i ich okazywania. Zwłoki umieszcza się w szczelnym worku, a przy przekazaniu do kremacji — w drugim worku; przewidziano kapsułę transportową albo szczelnie zamykaną trumnę. Jeśli zgon nastąpił w szpitalu, czynności związane z umieszczeniem zwłok w worku wykonują osoby zatrudnione przez szpital; przy zgonie poza szpitalem — odpowiednio przeszkolony personel zakładu pogrzebowego. Dalsze przygotowanie kapsuły lub trumny należy do przeszkolonych pracowników zakładu pogrzebowego. Te przepisy nie dodają COVID-19 do wykazu z art. 9 ust. 3a i nie ustanawiają pochówku w ciągu 24 godzin.

Zgłoszenie zgonu

Prawo o aktach stanu cywilnego wyznacza osobny termin: kartę zgonu zgłasza się w USC w ciągu trzech dni od jej sporządzenia, a jeśli zgon nastąpił wskutek choroby zakaźnej — w ciągu 24 godzin od zgonu. Ten termin dotyczy zgłoszenia, a nie tylko chorób z wykazu. Zgłoszenia dokonuje podmiot uprawniony do pochówku. Więcej o tym, kto może je zorganizować, wyjaśnia artykuł Kto organizuje pogrzeb.

Podczas oględzin lekarz albo inna powołana osoba natychmiast zawiadamia inspektora sanitarnego, gdy ma pewność lub uzasadnione podejrzenie choroby podlegającej obowiązkowemu zgłoszeniu. Podejrzenie przestępstwa zgłasza się natychmiast prokuratorowi lub Policji. Jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, że zgon spowodowało przestępstwo, pochówek wymaga także zezwolenia prokuratora. Zobacz artykuł o śmierci nagłej i postępowaniu prokuratora.

Przewóz za granicę i ekshumacja

Jeśli zgon nastąpił wskutek choroby z wykazu, pozwoleń na przewóz koleją, samolotem lub statkiem oraz na sprowadzenie zwłok z zagranicy nie wydaje się przed upływem dwóch lat od śmierci. Wymagane dokumenty omawia artykuł o przewozie zwłok.

Osoby uprawnione do pochówku nie mogą uzyskać ekshumacji zwłok zmarłego na chorobę z wykazu na własną, uzasadnioną prośbę przed upływem dwóch lat od zgonu. Reguła dotyczy takiego wniosku; nie opisuje osobnych zarządzeń prokuratora lub sądu ani decyzji związanych z terenem cmentarza. Zobacz zasady ekshumacji.

Co ustalić z placówką i zakładem pogrzebowym

Poproś lekarza lub placówkę o informację, czy zgon dotyczy choroby z wykazu ministra zdrowia, czy innej choroby zakaźnej. To rozróżnienie decyduje o terminie pochówku i wymaganych zabezpieczeniach. Następnie przekaż tę informację zakładowi pogrzebowemu przed ustaleniem transportu; przy COVID-19 czynności przy ciele wykonują odpowiednio przeszkolone osoby, zależnie od tego, czy zgon nastąpił w szpitalu.

Ustal z placówką, kto przygotuje ciało do transportu, jakie wyposażenie zapewni zakład i kiedy można odebrać zwłoki. Poproś o potwierdzenie, czy obowiązuje bezpośredni przewóz na cmentarz, dodatkowe zabezpieczenie trumny albo ograniczenia udziału rodziny. Kiedy znasz te informacje, można uzgodnić z cmentarzem termin i przebieg pochówku. Przy chorobie spoza wykazu poproś o wskazanie konkretnego przepisu lub procedury, która ma zastosowanie do danego przypadku.