Karta zgonu — kto ją wystawia i co zawiera

Karta zgonu jest potrzebna do rejestracji zgonu i organizacji pochówku. Wystawia ją osoba, która stwierdza zgon. Akt zgonu sporządza później kierownik urzędu stanu cywilnego (USC), więc dokumenty pełnią różne funkcje.

Kto wystawia kartę

Ustawa o cmentarzach wskazuje lekarza leczącego w ostatniej chorobie. Jeśli zgon nastąpił w trakcie akcji medycznej, kartę wystawia kierownik zespołu ratownictwa medycznego. Gdy te osoby nie mogą stwierdzić zgonu, oględzin dokonuje lekarz, a w razie jego braku — inna osoba powołana przez starostę. Koszt oględzin i świadectwa nie obciąża rodziny.

Rozporządzenie z 1961 r. określa dalsze zasady, w tym progi 30 dni, 4 km i 12 godzin. Obowiązek może przejść na lekarza wezwanego do wypadku lub nagłego zachorowania, jeśli lekarz, który ostatnio udzielał świadczeń, nie może dokonać oględzin w przewidzianych warunkach. Rozporządzenie wymienia też zawody i stanowiska właściwe dla swojego czasu. W praktyce warto sprawdzić u starostwa, kto wystawia kartę w danej miejscowości poza godzinami przychodni.

Osoba wystawiająca kartę ustala tożsamość, ogląda zwłoki, pyta o okoliczności zgonu i zapoznaje się z dokumentacją leczenia. Jeśli przeprowadzono sekcję, lekarz uwzględnia jej protokół.

Karta a akt zgonu

Kartę składa się w USC właściwym dla miejsca zgonu albo znalezienia zwłok. Uprawniony powinien zrobić to w ciągu 3 dni od sporządzenia karty; przy zgonie na skutek choroby zakaźnej termin wynosi 24 godziny od zgonu. Urząd sporządza akt zgonu na podstawie karty i protokołu zgłoszenia. Zwykle robi to w dniu zgłoszenia; gdy zgłoszenia dokonuje się poza urzędem u osoby, która nie może do niego dotrzeć, akt powstaje następnego dnia roboczego.

Kierownik USC wpisuje na karcie adnotację o zarejestrowaniu zgonu albo — gdy rejestr jest niedostępny — o samym zgłoszeniu. Administracji cmentarza przekazuje się część karty z adnotacją, danymi zmarłego i informacją o chorobie zakaźnej. Jeśli rejestr był niedostępny w dniu zgłoszenia, zgłaszający dostarcza cmentarzowi także odpis aktu, niezwłocznie po jego otrzymaniu. Przy dziecku martwo urodzonym, dla którego na wniosek uprawnionego sporządzono kartę, adnotacja urzędu nie jest wymagana.

Trzy części karty

Urzędowy wzór przewiduje trzy części i jeden papierowy egzemplarz:

Druk wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 grudnia 2023 r., obowiązującego od 1 stycznia 2024 r. Wcześniejsze karty zachowują ważność. Karta nadal ma postać papierową; projekt UD234 przewiduje rozwiązania elektroniczne, ale według dostępnych informacji z 2026 r. nie zastąpiły one obowiązującego druku.

Zgon w domu lub placówce medycznej

W domu kartę wystawia lekarz właściwy według powyższych zasad. Po upływie 24 godzin zwłoki można pochować, z wyjątkiem chorób zakaźnych z wykazu. Przy tych chorobach zwłoki usuwa się z mieszkania niezwłocznie i chowa na najbliższym cmentarzu w ciągu 24 godzin. Najpóźniej po 72 godzinach ciało powinno opuścić mieszkanie — do pochowania albo do domu przedpogrzebowego lub kostnicy. Szczegóły terminów opisuje Termin pochówku.

W podmiocie udzielającym świadczeń stacjonarnych i całodobowych o zgonie zawiadamia się lekarza leczącego albo dyżurnego. Po oględzinach stwierdza on zgon i wypełnia kartę. Jeśli wykonywana jest sekcja, przyczynę zgonu ustala się po jej zakończeniu. Placówka zawiadamia osobę lub instytucję wskazaną przez pacjenta i przechowuje ciało z zachowaniem godności. Zwykły limit przechowywania wynosi 72 godziny; ustawa przewiduje wyjątki, m.in. gdy bliscy nie mogą odebrać ciała albo prokurator nie zezwolił na pochówek. Za ustawowe czynności i pierwsze 72 godziny placówka nie pobiera opłaty; dłuższe przechowywanie może być odpłatne. Transport do chłodni następuje nie wcześniej niż po 2 godzinach od zgonu.

Gdy zgon następuje podczas akcji ratunkowej, jego stwierdzenie należy do kierownika zespołu. W przypadku zgonu w miejscu publicznym powiat organizuje przewóz zwłok do zakładu medycyny sądowej albo najbliższego szpitala z prosektorium na wniosek właściwego organu.

Gdy lekarz odmawia lub podejrzewa przestępstwo

Sama niemożność ścisłego ustalenia przyczyny zgonu albo potrzeba badań laboratoryjnych nie uzasadnia odmowy wystawienia karty. Jeśli osoby wskazane w ustawie nie mogą stwierdzić zgonu, uruchamia się opisane wyżej oględziny lekarza lub osoby powołanej przez starostę.

Podejrzenie przestępstwa, samobójstwa lub nieustalona tożsamość wymagają odrębnego postępowania i zawiadomienia właściwych służb. Przy uzasadnionym podejrzeniu przestępstwa do pochówku potrzebne jest zezwolenie prokuratora. W razie choroby zakaźnej podlegającej zgłoszeniu lekarz albo osoba dokonująca oględzin zawiadamia inspektora sanitarnego.

Kolejne formalności po otrzymaniu karty opisuje co zrobić po śmierci bliskiej osoby. Osoba ponosząca koszty może też sprawdzić zasady zasiłku pogrzebowego.