Zasiłek pogrzebowy z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) przysługuje osobie lub podmiotowi, który poniósł koszty pogrzebu osoby objętej ubezpieczeniem rolniczym albo uprawnionej do świadczenia z KRUS. Sprawdź, czy zmarły podlegał ubezpieczeniu lub pobierał świadczenie, zachowaj rachunki i złóż formularz KRUS SR-26 w terminie 12 miesięcy.
Kto podlega ubezpieczeniu w KRUS
Ubezpieczenie rolnicze może być obowiązkowe albo dobrowolne. Co do zasady z mocy ustawy obejmuje rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny produkcji rolnej oraz pracującego z nim domownika. Warunkiem jest brak innego ubezpieczenia społecznego i ustalonego prawa do emerytury, renty lub świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Przepisy obejmują także małżonka pracującego w gospodarstwie lub związanym z nim gospodarstwie domowym.
Rolnik to pełnoletnia osoba, która mieszka i prowadzi w Polsce działalność rolniczą w gospodarstwie, które posiada. Domownik jest osobą bliską rolnikowi, ma co najmniej 16 lat, mieszka w gospodarstwie lub w jego pobliżu i stale w nim pracuje. Przy gospodarstwie do 1 ha przeliczeniowego albo przy innych warunkach ubezpieczenie może być dostępne na wniosek. Ustawa przewiduje też sytuacje, w których ubezpieczenie rolnicze może być kontynuowane mimo innego tytułu.
Pomocnik rolnika na umowie o pomocy przy zbiorach podlega ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu w ograniczonym zakresie. Ustawa uwzględnia tę osobę wśród tych, po których śmierci może przysługiwać zasiłek pogrzebowy. Jeśli nie masz pewności, czy zmarły był ubezpieczony, potwierdź to w jednostce KRUS.
Po czyjej śmierci przysługuje zasiłek
Zasiłek może przysługiwać po śmierci:
- osoby ubezpieczonej w KRUS, także objętej tylko ubezpieczeniem wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim;
- osoby uprawnionej do emerytury lub renty rolniczej;
- członka rodziny osoby ubezpieczonej albo uprawnionej do świadczenia;
- osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, lecz spełniała warunki do jego uzyskania.
Osobą składającą wniosek jest ten, kto poniósł koszty pogrzebu. Jeśli koszty pokryło kilka osób lub podmiotów, zasiłek dzieli się proporcjonalnie do wydatków. KRUS wymienia m.in. członków rodziny, dom pomocy społecznej, gminę, powiat, osobę prawną kościoła lub związku wyznaniowego oraz inną osobę, np. sąsiada. Listy członków rodziny w ustawie o zasiłku nie należy mylić z kręgiem osób, które mają prawo pochować zmarłego. Zasady organizacji pochówku opisuje Kto organizuje pogrzeb.
Gdy wniosek składa członek rodziny po śmierci innego członka rodziny, liczy się pokrewieństwo lub relacja wymieniona w przepisach rolniczych. Wśród wskazanych osób są m.in. małżonek, rodzice, dzieci, rodzeństwo, dziadkowie i wnuki, a także dzieci przyjęte na wychowanie oraz osoby objęte opieką prawną. To kryterium dotyczy osoby, po której śmierci można ubiegać się o zasiłek; wnioskodawca nadal musi wykazać, że poniósł koszty pogrzebu.
Kwota zależy od dnia śmierci
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników odsyła w sprawie wysokości zasiłku do przepisów emerytalnych. Strony KRUS podają kwoty według daty zgonu:
| Data śmierci | Kwota podawana przez KRUS |
|---|---|
| Do 31 grudnia 2025 r. | 4000 zł |
| Od 1 stycznia 2026 r. | 7000 zł |
Członek rodziny może otrzymać pełną kwotę. Osoby i podmioty spoza tej grupy otrzymują zwrot kosztów do wysokości poniesionych i udokumentowanych wydatków, nie większy niż obowiązujący limit. Gdy pogrzeb finansowało państwo, organizacja polityczna lub społeczna, a członek rodziny pokrył część kosztów, strona Kasy opisuje prawo do zasiłku dla tej osoby. Zasiłek nie przesądza o całkowitej cenie pogrzebu; koszty omawia Ile kosztuje pogrzeb.
Wniosek i dokumenty
Formularz wniosku ma symbol KRUS SR-26. Można go złożyć w jednostce Kasy albo za pośrednictwem zakładu pogrzebowego. Dołącz rachunki lub faktury dokumentujące koszty. Jeśli oryginały przekazano bankowi, Kasa przyjmuje kopie potwierdzone przez bank.
W zależności od sytuacji mogą być potrzebne dokumenty dotyczące dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo martwego urodzenia. Przy braku aktu urodzenia z adnotacją o urodzeniu martwym Kasa dopuszcza kartę zgonu lub zaświadczenie lekarza albo położnej, wystawione na podstawie dokumentacji medycznej. Akt zgonu lub akt urodzenia dziecka martwo urodzonego dołącza się, gdy dokument został sporządzony za granicą. Część odpisów KRUS może pobrać z Systemu Rejestrów Państwowych. O dokumentach zgonu więcej w artykule Karta zgonu.
Wniosek należy zgłosić w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci. Jeśli było to niemożliwe z powodu późniejszego odnalezienia zwłok, identyfikacji osoby lub innej przyczyny całkowicie niezależnej od uprawnionego, termin biegnie przez 12 miesięcy od pogrzebu. Potwierdzeniem może być zaświadczenie Policji lub prokuratury, odpis zupełny aktu zgonu albo inny dokument urzędowy.
Zbieg zasiłków
Jeśli zasiłek przysługuje zarówno na podstawie ustawy rolniczej, jak i odrębnych przepisów, KRUS przyznaje go na podstawie tych odrębnych przepisów. W takim przypadku skontaktuj się z instytucją wskazaną w tych regulacjach. Zasady wniosku o świadczenie z ZUS opisuje Zasiłek pogrzebowy.
Czego szukać przy zasiłku pogrzebowym z KRUS
- Ustalenie, po czyjej śmierci świadczenie z Kasy przysługuje. Szuka się ubezpieczenia w Kasie, emerytury albo renty z tego ubezpieczenia, członkostwa rodziny w rozumieniu art. 35 albo spełnionych warunków do emerytury lub renty z ubezpieczenia przy braku ustalonego prawa. Ścieżka w Zakładzie jest osobnym hasłem. Symbolu wniosku Zakładu Kasa nie podaje.
- Powiązanie kwoty z dniem śmierci. Na stronach Kasy przy śmierci do końca grudnia 2025 r. widnieje 4000 zł, także gdy wniosek wpływa później. W sprawie wysokości Kasa odsyła do przepisów emerytalnych. Z kwoty nie wynika, że świadczenie pokryje pogrzeb.
- Wniosek o symbolu podanym przez Kasę i rachunki. Kasa wskazuje wniosek KRUS SR-26, obowiązujący od 1 stycznia 2026 r., złożony w Kasie bezpośrednio albo za pośrednictwem zakładu pogrzebowego, oraz informację do wniosku. Przy wniosku dołącza się rachunki kosztów, na przykład faktury, a gdy oryginały złożono w banku — kopie potwierdzone przez bank za zgodność z oryginałem. Krajowego odpisu aktu zgonu na liście załączników nie ma: Kasa może pobrać odpisy z Systemu Rejestrów Państwowych. Akt powstały za granicą dołącza się osobno.
- Termin ze strony Kasy, nie z art. 35. Strona podaje wygaśnięcie prawa, gdy wniosku nie zgłoszono w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci. Przy późniejszym odnalezieniu zwłok, identyfikacji albo innej przyczynie całkowicie niezależnej od osoby uprawnionej termin liczy się jako 12 miesięcy od dnia pogrzebu. Potwierdzeniem bywa zaświadczenie Policji lub prokuratury, odpis zupełny aktu zgonu albo inny dokument urzędowy. Tego terminu art. 35 nie zawiera.
Najczęstsze pytania
Ile wynosi zasiłek pogrzebowy z KRUS?
Kto może otrzymać zasiłek z KRUS?
Kto jest ubezpieczony w KRUS?
Jaki jest druk wniosku i termin?
Czy zakład pogrzebowy może złożyć wniosek?
Co zrobić, gdy przysługuje też zasiłek z innej ustawy?
Źródła
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu z dnia 20 listopada 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. 2025 poz. 1770)
- KRUS — Zasiłek pogrzebowy
- KRUS — Nowe zasady przyznawania i wysokość zasiłku pogrzebowego (komunikat z 2 stycznia 2026 r.)
- KRUS — Ubezpieczenie obowiązkowe (z mocy ustawy)