Śmierć na wakacjach — pierwsze kroki

Gdy bliska osoba umrze podczas pobytu za granicą, rodzina wybiera pochówek w państwie śmierci albo sprowadzenie zwłok do Polski. Polski konsul może przekazać informację rodzinie i pomóc w formalnościach, ale nie wystawia aktu zgonu i nie opłaca transportu.

Najpierw dokument z kraju, w którym nastąpiła śmierć

Zgon stwierdzają miejscowe służby, a dokument urzędowy wystawia organ właściwy w państwie śmierci. Procedura zależy od lokalnego prawa; w nagłym zgonie mogą być zaangażowane miejscowe służby porządkowe lub prokuratura. Konsul nie narzuca tamtejszym lekarzom ani władzom określonych działań. Po powrocie do kraju zagraniczny dokument może być potrzebny przy dalszych sprawach rodziny, o których pisze akt zgonu.

Po uzyskaniu informacji od miejscowych władz konsul przekazuje ją do Polski, aby powiadomić bliskich. Nie wystawia zagranicznego aktu zgonu, nie podejmuje decyzji o miejscu pochówku i nie może wyrazić zgody na kremację na terytorium państwa urzędowania.

Pochówek na miejscu albo przewóz do Polski

Najbliższa rodzina decyduje, czy zmarły zostanie pochowany w państwie, w którym nastąpił zgon, czy w Polsce. Pochówek albo kremacja na miejscu nie wymagają polskiego pozwolenia na sprowadzenie. Według informacji gov.pl konsul może zwrócić się do miejscowych władz o pochowanie zgodnie z prawem danego państwa; dostępność miejsca i warunki zależą od tych władz.

Jeśli rodzina chce sprowadzić zwłoki do Polski, potrzebne są dwa dokumenty: pozwolenie starosty właściwego dla miejsca pochówku, wydane po porozumieniu z państwowym powiatowym inspektorem sanitarnym, a następnie zaświadczenie polskiego konsula. Konsul wydaje zaświadczenie po przedstawieniu pozwolenia starosty oraz urzędowego dokumentu potwierdzającego zgon.

Każdy z tych dokumentów wydaje się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 3 dni od złożenia danego wniosku. Wniosek o pozwolenie i zaświadczenie składają osoby uprawnione do pochowania. Jeśli zgon nastąpił wskutek choroby zakaźnej wymienionej w wykazie, pozwolenia starosty nie wydaje się przed upływem dwóch lat od dnia zgonu.

Szczegółową kolejność, potrzebne dokumenty i wymagania przewozowe opisuje sprowadzenie zwłok z zagranicy. W przypadku państwa Unii Europejskiej obowiązuje również poradnik śmierć w Unii Europejskiej.

Koszty i ubezpieczenie

Koszty przewozu ponosi ubezpieczyciel, jeśli zmarły miał polisę obejmującą transport. W przeciwnym razie płaci rodzina. Konsulat nie finansuje przewozu i nie zastępuje firmy ubezpieczeniowej ani transportowej.

Kremacja za granicą i sprowadzenie prochów do Polski to odrębne decyzje. Przy sprowadzeniu prochów stosuje się wymagania dotyczące szczątków po spopieleniu, a rodzina powinna potwierdzić dokumenty i warunki przewozu u konsula właściwego dla miejsca śmierci. Zasady dotyczące szczątków omawia prochy w polskim prawie.

Jak podejmować decyzję o miejscu pochówku

W pierwszej rozmowie rodzina może ustalić, czy miejscowe władze dopuszczają pochówek albo kremację na miejscu oraz jakie dokumenty i terminy obowiązują. Są to decyzje zależne od prawa państwa śmierci. Jeśli pochówek ma odbyć się za granicą, konsul może zwrócić się do tamtejszych władz o pochowanie zmarłego zgodnie z lokalnymi zasadami. O dostępności miejsca decydują jednak właściwe władze i administracja cmentarza.

Przy decyzji o sprowadzeniu do Polski warto od razu wskazać cmentarz docelowy, bo od niego zależy właściwość starosty. Najpierw uzyskuje się pozwolenie starosty po porozumieniu z inspektorem sanitarnym, a potem zaświadczenie konsula. Każdy dokument ma odrębny wniosek i własny termin liczony od jego złożenia. Szczegółową kolejność podaje artykuł sprowadzenie zwłok z zagranicy.

Jak podzielić sprawy między rodzinę i ubezpieczyciela

Jedna osoba może prowadzić kontakt z miejscowym urzędem, inna powiadomić ubezpieczyciela, a kolejna skontaktować się z konsulem. Dobrze zapisywać nazwę instytucji, datę rozmowy i dokumenty, o które poprosiła. Przy polisie obejmującej transport rodzina powinna zgłosić zdarzenie ubezpieczycielowi i potwierdzić, jaki zakres kosztów obejmuje ochrona. Konsulat może pomóc w formalnościach, lecz nie zastępuje ubezpieczyciela ani firmy transportowej.

Jeśli zmarły przebywał w państwie Unii Europejskiej, część dokumentów może podlegać unijnym uproszczeniom. Nie zmienia to wyboru miejsca pochówku ani polskiej kolejności pozwoleń wymaganych przy sprowadzeniu zwłok. Szczegółowe informacje dla takiej sytuacji opisuje także poradnik o śmierci w Unii Europejskiej.