# Śmierć w hospicjum lub domu pomocy — rola placówki i rodziny

URL: https://poradnik-pogrzebowy.pl/formalnosci/smierc-w-hospicjum-i-dps/
Kategoria: Formalności po śmierci
Aktualizacja: 2026-10-12

## Najważniejsze w skrócie

- W hospicjum stacjonarnym działa procedura dla podmiotu leczniczego: lekarz stwierdza zgon, a placówka zawiadamia osobę wskazaną przez pacjenta.
- Zwłoki przechowuje się w placówce do 72 godzin; w wymienionych prawem sytuacjach mogą pozostać w chłodni dłużej. Przewóz do chłodni następuje nie wcześniej niż po 2 godzinach.
- Hospicjum domowe nie jest hospicjum stacjonarnym. Po śmierci w domu obowiązuje procedura domowa, a śmierć w DPS podlega przepisom o domu pomocy społecznej.
- DPS ma zapewniać sprawienie pogrzebu zgodnie z wyznaniem mieszkańca. Prawo pochowania i zgłoszenia zgonu wynika jednak z odrębnych ustaw.

Po śmierci w hospicjum stacjonarnym, podczas opieki hospicjum domowego lub w domu pomocy społecznej procedura zależy od miejsca zgonu i rodzaju placówki. Różnią się osoby stwierdzające zgon, sposób wydania ciała i zasady odbioru rzeczy osobistych.

## Hospicjum stacjonarne

Hospicjum stacjonarne udziela całodobowych świadczeń zdrowotnych. Gdy pacjent umiera w placówce, lekarz leczący lub lekarz dyżurny dokonuje oględzin, stwierdza zgon i jego przyczynę oraz wystawia kartę zgonu. Jeśli przeprowadza się sekcję, przyczynę ustala się po niej. Placówka zawiadamia osobę lub instytucję wskazaną przez pacjenta albo jego przedstawiciela ustawowego. Wskazana osoba może nie być członkiem rodziny ani osobą uprawnioną do pochowania.

Personel umywa i okrywa ciało z poszanowaniem godności, a następnie wydaje je osobie lub instytucji uprawnionej do pochowania. Za te czynności placówka nie pobiera opłaty. Zwłoki może przechowywać do **72 godzin** od chwili śmierci. Jeśli po trzech dniach od zawiadomienia gminy nadal nie ma osoby ani instytucji, która podejmie się pochówku, ustawa przewiduje osobną zasadę naliczania opłaty gminie za dalsze przechowywanie. Dłuższe przechowywanie w chłodni jest dopuszczalne, gdy uprawnieni nie mogą wcześniej odebrać ciała, trwa postępowanie i prokurator nie zezwolił na pochówek albo zachodzi inna ważna przyczyna — za zgodą lub na wniosek uprawnionych. Za czas po 72 godzinach może być naliczona opłata. Do chłodni przewozi się ciało nie wcześniej niż po upływie **dwóch godzin** od czasu zgonu wskazanego w dokumentacji medycznej.

Placówka nie może świadczyć usług pogrzebowych ani ich reklamować. Rodzina może wybrać dowolny zakład.

## Hospicjum domowe i dom pomocy społecznej

Hospicjum domowe zapewnia opiekę w miejscu zamieszkania. Zgon w domu nie podlega procedurze przewidzianej dla pacjenta umierającego w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego. Postępuj zgodnie z poradnikiem [śmierć w domu](/formalnosci/smierc-w-domu/).

DPS jest jednostką pomocy społecznej. Ma zapewniać sprawienie pogrzebu zgodnie z wyznaniem mieszkańca, ale nie oznacza to, że dom automatycznie ma prawo pochować każdą osobę. Prawo pochowania przysługuje osobom wskazanym w art. 10 ustawy o cmentarzach. Jeśli uprawnieni nie podejmą się pochówku, sprawia go gmina właściwa dla miejsca zgonu. Gmina może później dochodzić zwrotu kosztów na zasadach odrębnych przepisów.

Jeśli mieszkaniec umiera w szpitalu, miejsce zgonu jest szpital, więc stosuje się procedurę szpitalną. Samo rozporządzenie o DPS nie powierza kierownikowi domu stwierdzania zgonu. Zgon stwierdza lekarz, a gdy nie można tego zrobić w zwykłym trybie — osoba powołana przez starostę. Zobacz [śmierć w szpitalu](/formalnosci/smierc-w-szpitalu/), [akt zgonu](/formalnosci/akt-zgonu/) i [kto organizuje pogrzeb](/organizacja-pogrzebu/kto-organizuje-pogrzeb/).

Rzeczy wartościowe mieszkańca DPS przechowuje się bezpiecznie zgodnie ze standardem domu. Zapytaj placówkę, komu i na jakiej podstawie może je wydać. Odbiór rzeczy osobistych to osobna sprawa od wydania zwłok i od dokumentów potrzebnych na cmentarzu.

## Kogo zapytać i w jakiej kolejności

| Sytuacja | Pierwszy kontakt | Co ustalić |
| --- | --- | --- |
| Zgon w hospicjum stacjonarnym | Personel placówki | Kto wystawia kartę zgonu, komu i kiedy ciało zostanie wydane, czy naliczy się opłata za dalsze przechowanie |
| Zgon w domu podczas opieki hospicjum domowego | Lekarz lub osoba stwierdzająca zgon | Jak uzyskać kartę zgonu i jakie czynności wykonać w miejscu zgonu |
| Zgon mieszkańca w DPS | Personel domu oraz lekarz | Kto stwierdza zgon, kto kontaktuje się z rodziną i jak odebrać rzeczy osobiste |

Po potwierdzeniu tych informacji wskaż osobę, która będzie kontaktować się z zakładem pogrzebowym. Ustalcie, kto przekaże mu dokumenty i kto potwierdzi termin odbioru. Jeżeli zmarły wskazał osobę kontaktową, placówka może ją zawiadomić, ale nie oznacza to automatycznie, że ta osoba ma prawo zorganizować pochówek. W razie wątpliwości sprawdź, kto mieści się w kręgu osób uprawnionych z ustawy.

## O co poprosić przed odebraniem ciała

Przy odbiorze ciała potwierdź, komu zostanie wydane i o której godzinie ma przyjechać zakład pogrzebowy. W hospicjum stacjonarnym zapytaj też, czy planowany czas przechowania przekroczy 72 godziny i czy zachodzi jedna z sytuacji pozwalających na dłuższy pobyt w chłodni. Jeżeli tak, ustal, czy potrzebna jest zgoda lub wniosek uprawnionych oraz jakie opłaty mogą zostać naliczone.

W DPS oddziel odbiór rzeczy osobistych i depozytu od prawa do organizacji pochówku. Poproś placówkę o wskazanie zasad wydania przedmiotów i zachowaj potwierdzenie odbioru. Jeśli bliscy nie zgadzają się, komu można je wydać, najpierw wyjaśnij uprawnienia z personelem; dokumentacja rzeczy i depozytu może być potrzebna niezależnie od formalności pogrzebowych.

## Najczęstsze pytania

### Czy procedura hospicjum stacjonarnego dotyczy hospicjum domowego?

Nie. Hospicjum domowe udziela świadczeń w domu pacjenta. Po śmierci należy postępować jak przy zgonie w domu; zobacz [śmierć w domu](/formalnosci/smierc-w-domu/).

### Kto stwierdza zgon w hospicjum stacjonarnym?

Lekarz leczący lub lekarz dyżurny dokonuje oględzin, stwierdza zgon i jego przyczynę oraz wystawia kartę zgonu. Jeśli wykonuje się sekcję, przyczynę ustala się po niej.

### Ile czasu może ciało pozostać w hospicjum?

Placówka przechowuje zwłoki nie dłużej niż 72 godziny od śmierci. W razie niemożności wcześniejszego odbioru, postępowania prokuratorskiego lub innej ważnej przyczyny mogą pozostać dłużej za zgodą albo na wniosek osoby uprawnionej; za czas po 72 godzinach może być pobrana opłata.

### Kto organizuje pogrzeb mieszkańca DPS?

Dom ma zapewniać sprawienie pogrzebu zgodnie z wyznaniem mieszkańca. Krąg osób uprawnionych do pochowania wynika z ustawy o cmentarzach, a jeśli nikt się tego nie podejmie, pogrzeb organizuje gmina właściwa dla miejsca zgonu.

### Czy DPS może stwierdzić zgon?

Samo rozporządzenie o domach pomocy społecznej nie powierza tego kierownikowi domu. Zgon stwierdza lekarz albo, w szczególnych okolicznościach, osoba powołana przez starostę.

## Źródła

- Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 1590) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/1590/text.pdf
- Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. — Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 393) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/393/text.pdf
- Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 156) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/156/text.pdf
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania ze zwłokami pacjenta (Dz.U. 2012 poz. 420) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2012/420/text.html
- Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 639) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/639/text.pdf
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 51) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/51/text.pdf
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej (tekst jednolity, Dz.U. 2022 poz. 262) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/262/text.pdf